Napisz lub zadzwoń do nas:
Poznaj nas bliżej w sieci:
Spółka wpisana do rejestru Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XX Wydział Gospodarczy Krajowego Krajowego Rejestru Sądowego - KRS 0000974565, kapitał zakładowy 30000 PLN
Pracujemy od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00.
ul. Mickiewicza 29
95-050 Konstantynów Łódzki
NIP 731 204 71 79 Regon 101819160
tel. +48 42 307 27 35 e-mail: biuro@jdrtechnik.pl
Copyright 2015-2025 JDR Technik sp. z o.o., autor Rafał Bembnowski
Płótna introligatorskie kojarzą się przede wszystkim z klasycznymi oprawami książek, tłoczeniem na sucho oraz tłoczeniem foliami. Rozwój technologii druku cyfrowego sprawił jednak, że możliwości ich znakowania są obecnie znacznie większe.
Jedną z coraz częściej wykorzystywanych metod jest druk UV na płótnach introligatorskich. Technologia ta pozwala nanosić na powierzchnię materiału pełnokolorowe grafiki, ilustracje, fotografie, napisy oraz elementy identyfikacji wizualnej.
Przygotowane przez JDR Technik makiety notesów pokazują, że zadruk UV może nadać tradycyjnemu płótnu zupełnie nowy charakter. Ta sama technologia może być wykorzystana zarówno do wykonania niewielkiego logo, jak i rozbudowanej, wielokolorowej ilustracji zajmującej niemal całą powierzchnię okładki.
Oferta JDR Technik obejmuje dwie rozbudowane grupy płócien introligatorskich: Balatex, w tym serie Imperial, Savanna, Ottawa, RAW, Mondial, Tulsa, Natural i Coloret, oraz Wikitex, obejmujący materiały o różnych strukturach, składach i sposobach wykończenia.
W tym artykule przez druk UV rozumiemy przede wszystkim bezpośredni druk atramentem UV na powierzchni płótna, wykonywany najczęściej na drukarce płaskiej. Nie chodzi więc o technologię transferową UV DTF.
Podczas drukowania atrament jest nanoszony bezpośrednio na materiał, a następnie utwardzany światłem UV lub UV-LED. Dzięki temu nadruk jest utrwalany już w trakcie pracy urządzenia i może zostać stosunkowo szybko przekazany do dalszej obróbki.
W zależności od konfiguracji maszyny możliwe jest drukowanie kolorami CMYK, stosowanie białego atramentu jako poddruku, a także wykonywanie dodatkowych efektów za pomocą lakieru bezbarwnego. Jeżeli przyczepność atramentu do konkretnej powierzchni jest niewystarczająca, niektóre systemy pozwalają również na zastosowanie warstwy primera.
Największą zaletą tej technologii jest możliwość połączenia naturalnego wyglądu tkaniny z pełnokolorową grafiką.
W odróżnieniu od nadruku wykonanego na gładkim papierze struktura płótna pozostaje widoczna. Splot, włókna i faktura materiału stają się częścią projektu. Grafika nie musi więc całkowicie zakrywać charakteru podłoża. Może z nim współpracować i dzięki temu uzyskać bardziej indywidualny efekt.
Druk UV daje możliwość wykonywania:
wielokolorowych ilustracji,
fotografii i reprodukcji,
logo oraz oznaczeń firmowych,
napisów i typografii,
krótkich serii produktów,
okładek personalizowanych,
prototypów i makiet przed uruchomieniem większej produkcji.
Technologia cyfrowa nie wymaga przygotowywania osobnej matrycy dla każdej grafiki, dlatego jest szczególnie przydatna przy krótkich seriach, zmiennych projektach oraz personalizacji pojedynczych produktów. Producenci urządzeń UV wskazują tę technologię między innymi jako rozwiązanie do specjalistycznych krótkich nakładów, prototypów, opakowań i druku na wielu rodzajach podłoży.
Płótno introligatorskie nie jest powierzchnią neutralną. Każda seria może różnić się:
grubością i gęstością splotu,
rodzajem włókien,
obecnością nośnika papierowego,
sposobem impregnacji,
rodzajem powłoki,
kolorem materiału,
stopniem połysku,
ilością wystających włókien.
Im drobniejsza i bardziej jednolita struktura powierzchni, tym łatwiej odwzorować niewielkie napisy, cienkie linie oraz drobne szczegóły ilustracji.
Na płótnach o mocno zaznaczonym splocie nadruk będzie bardziej tekstylny. Drobne elementy mogą zostać częściowo rozbite przez zagłębienia pomiędzy włóknami, ale właśnie ten efekt może być największą zaletą projektu.
Nie zawsze należy więc dążyć do uzyskania wyglądu identycznego jak na papierze. W przypadku płótna warto wykorzystać jego strukturę jako świadomy element graficzny.
Płótna introligatorskie Balatex różnią się nie tylko kolorystyką, ale również rodzajem splotu, surowcem, wykończeniem powierzchni i przeznaczeniem. Z tego względu poszczególne serie mogą dawać zupełnie inne efekty po zadrukowaniu.
Imperial posiada delikatną, gęstą i stosunkowo gładką strukturę. Taka powierzchnia może być dobrym punktem wyjścia do projektów zawierających drobniejsze elementy, liternictwo, logo oraz bardziej szczegółowe ilustracje.
Subtelna struktura materiału pozostaje widoczna, ale nie dominuje nad nadrukiem. Imperial może być interesującym wyborem do eleganckich notesów, książek, albumów, kronik, teczek oraz opakowań o reprezentacyjnym charakterze.
Savanna ma bardziej widoczny, regularny splot i klasyczny wygląd płótna książkowego. Nadruk UV wykonany na takim materiale zachowuje wyraźnie tekstylny charakter.
Dobrze mogą wyglądać na nim większe ilustracje, motywy botaniczne, geometryczne, graficzne napisy oraz projekty wykorzystujące mocne kontrasty. Przy bardzo drobnych szczegółach należy jednak pamiętać, że faktura Savanny będzie bardziej wpływać na obraz niż w przypadku płótna o gładszej powierzchni.
Natural oraz Coloret to płótna bawełniane o bardziej tradycyjnym, rzemieślniczym wyglądzie. Naturalna kolorystyka podłoża może delikatnie ocieplać nadruk i nadawać mu bardziej organiczny charakter.
Materiały te mogą szczególnie dobrze współpracować z ilustracjami inspirowanymi naturą, sztuką, rękodziełem, tradycyjnym introligatorstwem oraz projektami o charakterze ekologicznym.
W przypadku drukowania bez białego podkładu kolor płótna będzie wpływał na wygląd farb. Nie musi być to wada. Czasami właśnie lekkie przenikanie barwy podłoża pozwala uzyskać bardziej naturalny efekt.
RAW wyróżnia się grubym, wyrazistym i nieregularnym splotem. W tym przypadku struktura materiału będzie bardzo mocno widoczna również po wykonaniu nadruku.
Najlepiej mogą sprawdzić się większe elementy graficzne, mocne napisy, proste ilustracje, motywy organiczne i projekty celowo wykorzystujące surowy wygląd tkaniny. RAW nie będzie pierwszym wyborem do bardzo małych napisów i precyzyjnych linii, ale może dać wyjątkowy rezultat tam, gdzie najważniejszy jest charakter materiału.
Mondial Metallic oraz Tulsa posiadają powierzchnie wykończone powłoką akrylową. Mondial wyróżnia się dodatkowo efektem metalicznym, natomiast Tulsa została zaprojektowana z myślą o większej odporności na wodę, tłuszcze i zabrudzenia.
Takie powierzchnie mogą stworzyć bardzo interesujące połączenie z drukiem UV. W przypadku materiałów metalicznych można również eksperymentować z częściowym zastosowaniem białego poddruku. Fragmenty wydrukowane bez bieli mogą zachować połysk podłoża, natomiast obszary z białym poddrukiem mogą mieć bardziej typowe i nasycone kolory.
Jednocześnie obecność powłoki wpływa na przyczepność atramentu. Dlatego Mondial i Tulsa wymagają wykonania próby na konkretnym urządzeniu, z wykorzystaniem właściwego atramentu i ustawień utwardzania.
Ottawa posiada widoczną strukturę tekstylną i pastelową kolorystykę. Może być dobrym wyborem do delikatnych projektów, planerów, albumów, notesów, pamiętników oraz opraw o spokojnym, designerskim charakterze.
Oficjalne opisy serii Balatex wskazują na istotne różnice pomiędzy powierzchniami Imperial, Savanna, RAW, Tulsa, Mondial, Natural, Coloret i Ottawa. Właśnie dlatego rezultat drukowania należy oceniać zawsze na konkretnym materiale, a nie wyłącznie na podstawie nazwy technologii.
W ofercie Wikitex znajdują się zarówno klasyczne płótna introligatorskie, jak i serie projektowane z myślą o wykonywaniu nadruków.
Naturalnym punktem wyjścia do prób druku UV mogą być materiały, których powierzchnia została już przygotowana do różnych metod zadruku.
Wikitex Żagiel może być drukowany offsetowo, cyfrowo i sitodrukowo. Nośnik papierowy stabilizuje materiał i ogranicza jego rozciąganie podczas obróbki.
W ofercie znajdują się również specjalne materiały Żagiel Offset, Perła Offset i Tafta Offset. Różnią się między innymi stopniem połysku, grubością włókien i strukturą powierzchni. W przypadku Tafty zadruk współpracuje z błyszczącymi włóknami, dzięki czemu obraz może uzyskać bardziej przestrzenny charakter.
Przystosowanie materiału do druku cyfrowego nie jest jednak automatyczną gwarancją zgodności z każdym atramentem UV. Nadal należy wykonać próbę na konkretnej maszynie.
Kalidos posiada delikatną strukturę, tonalną kolorystykę oraz lekko powleczoną i impregnowaną powierzchnię. Materiał jest stosunkowo gładki i przyjemny w dotyku.
Jego nieregularne przejścia tonalne mogą stać się częścią projektu. Trzeba jednak pamiętać, że materiał nie ma całkowicie jednolitej barwy, dlatego w miejscach pozbawionych białego poddruku może delikatnie zmieniać odbiór nadrukowanej grafiki.
Kanafix jest płótnem bawełnianym bez nośnika papierowego. Apretura skrobiowa stabilizuje materiał od spodu i ogranicza przenikanie kleju, natomiast brak papieru pozwala zachować dużą elastyczność.
Przy druku UV należy ustalić, czy zadruk będzie wykonywany przed oklejeniem tektury, czy już na gotowej okładce. Elastyczny materiał może wymagać odpowiedniego unieruchomienia podczas drukowania.
Dobrym przykładem jest klasyczne płótno Wikitex Len. JDR Technik nie zaleca jego zadruku offsetowego ani cyfrowego ze względu na drobne, wystające włókna, które mogą zniekształcać obraz.
Nie oznacza to automatycznie, że wykonanie jakiegokolwiek nadruku UV będzie niemożliwe. Jest to jednak wyraźny sygnał, że o przydatności materiału nie powinien decydować wyłącznie jego kolor. Równie ważna jest budowa powierzchni.
Żagiel, Tafta Offset, Perła Offset, Kanafix, Kalidos, Len, Len24, Welur i Spiż mają odmienne właściwości, dlatego powinny być oceniane osobno.
Kolor materiału ma bezpośredni wpływ na wygląd gotowego nadruku.
Na jasnym płótnie kolory CMYK mogą być nanoszone bezpośrednio na powierzchnię. Barwa podłoża będzie jednak nadal delikatnie wpływała na ich odbiór.
Na ciemnych, mocno nasyconych lub metalicznych materiałach zazwyczaj stosuje się biały poddruk. Biała warstwa ogranicza wpływ koloru płótna i pozwala uzyskać wyraźniejsze, bardziej nasycone barwy.
Biały atrament może być również wykorzystywany selektywnie. Nie trzeba umieszczać go pod całą grafiką. Pozostawienie wybranych fragmentów bez białego poddruku pozwala wykorzystać naturalny kolor, połysk albo strukturę materiału jako część projektu.
Systemy UV umożliwiają przygotowanie osobnej warstwy bieli, a także zastosowanie primera w miejscach, w których powierzchnia wymaga poprawienia przyczepności atramentu.
Oba rozwiązania są możliwe, ale każde wymaga innego przygotowania projektu.
Drukowanie materiału przed wykonaniem okładki pozwala pracować na płaskiej powierzchni i łatwiej rozmieścić większą liczbę użytków.
Projekt musi jednak uwzględniać:
format tektury,
szerokość grzbietu,
miejsca przegubów,
zawinięcia materiału,
spady na brzegach,
tolerancję procesu oklejania.
Nadruk znajdujący się w obszarze zawijania powinien również dobrze znosić zginanie materiału.
Drukowanie bezpośrednio na gotowej okładce pozwala bardzo precyzyjnie ustawić logo, napis lub ilustrację. Ułatwia również wykonywanie pojedynczych produktów i personalizacji.
Trzeba jednak uwzględnić grubość okładki oraz ukształtowanie grzbietu. Ważnych napisów i drobnych elementów nie powinno się umieszczać zbyt blisko przegubów, narożników ani innych miejsc intensywnie pracujących podczas otwierania książki.
Nie istnieje jedna metoda odpowiednia dla każdej produkcji. Wybór powinien zależeć od konstrukcji oprawy, rodzaju maszyny i sposobu dalszej obróbki.
Przygotowując projekt, warto pamiętać o kilku zasadach:
fotografie i grafiki rastrowe należy przygotować w odpowiedniej rozdzielczości, najczęściej około 250–300 ppi w docelowym formacie;
logo, napisy i cienkie linie najlepiej zachować w postaci wektorowej;
przy ciemnym materiale należy przewidzieć osobną warstwę białego poddruku;
na płótnach o grubym splocie lepiej unikać bardzo małych liter i wyjątkowo cienkich linii;
projekt powinien uwzględniać kierunek splotu oraz położenie materiału na okładce;
przy drukowaniu przed oklejeniem należy dodać odpowiednie spady i uwzględnić zawinięcia;
przed rozpoczęciem produkcji warto wykonać próbę rzeczywistego formatu, a nie jedynie niewielki fragment grafiki.
Im bardziej wyrazista struktura płótna, tym większe znaczenie mają kontrast, wielkość elementów oraz odpowiednie przygotowanie białej warstwy.
Informacji, że materiał „nadaje się do druku UV”, nie należy traktować jako uniwersalnej gwarancji rezultatu.
Na efekt wpływają jednocześnie:
konkretny model drukarki,
rodzaj zastosowanego atramentu,
elastyczność utwardzonej warstwy,
moc i sposób utwardzania,
obecność białego poddruku,
zastosowanie primera,
ustawiona ilość atramentu,
rodzaj powłoki i impregnacji płótna,
kolor oraz struktura konkretnej serii.
Próbę należy wykonywać na dokładnie tym samym materiale i kolorze, który ma zostać wykorzystany w produkcji.
Po wydrukowaniu warto sprawdzić nie tylko wygląd grafiki, ale również jej przyczepność, odporność na pocieranie, zachowanie podczas zaginania, trwałość na przegubach oraz wpływ nadruku na dotyk i charakter powierzchni.
Producent urządzeń UV również przewiduje stosowanie primera w sytuacji, gdy atrament odspaja się od trudniejszego podłoża. Pokazuje to, że przyczepność zależy od połączenia materiału, atramentu i parametrów drukowania.
Druk UV nie musi zastępować tradycyjnych metod zdobienia. Może je uzupełniać.
Na jednej okładce można połączyć:
pełnokolorową ilustrację UV,
logo tłoczone folią,
tłoczenie na sucho,
lakier wybiórczy,
elementy wypukłe,
nadruk białym atramentem.
Przykładem może być okładka z kolorową ilustracją wykonaną w technologii UV oraz niewielkim logo wytłoczonym złotą folią. Możliwe jest również wykonanie najpierw nadruku, a następnie tłoczenia wybranych elementów.
Kolejność operacji należy wcześniej sprawdzić, ponieważ temperatura i nacisk wykorzystywane podczas tłoczenia mogą wpływać na powierzchnię zadrukowaną atramentem UV.
Druk UV na płótnach introligatorskich może znaleźć zastosowanie przy produkcji:
książek i wydań kolekcjonerskich,
notesów i planerów,
kalendarzy książkowych,
albumów fotograficznych,
kronik i ksiąg pamiątkowych,
pudełek oraz opakowań premium,
kart menu,
teczek firmowych,
wzorników materiałowych,
krótkich serii promocyjnych,
produktów personalizowanych.
Płótna Balatex i Wikitex są wykorzystywane do produkcji książek, albumów, notesów, opakowań, kalendarzy oraz innych wyrobów introligatorskich. Druk UV rozszerza możliwości ich projektowania, ale nie zmienia podstawowej zasady: materiał należy dobierać jednocześnie do wyglądu, technologii produkcji i późniejszego sposobu użytkowania.
Druk UV pozwala spojrzeć na płótna introligatorskie nie tylko jako na jednokolorowy materiał do wykonywania klasycznych opraw, ale również jako na pełnoprawne podłoże do wielokolorowej grafiki.
Najlepszego efektu nie uzyskuje się jednak przez całkowite ukrycie struktury płótna. Warto wykorzystać jego splot, kolor, połysk i naturalny charakter jako część projektu.
Gładkie płótna mogą lepiej odwzorowywać szczegóły. Wyraźnie fakturowane materiały nadają nadrukowi bardziej tekstylny i rzemieślniczy wygląd. Jasne kolory ułatwiają uzyskanie nasyconych barw, natomiast na ciemnych powierzchniach duże znaczenie ma właściwie przygotowany biały poddruk.
Oferta JDR Technik obejmuje płótna Balatex i Wikitex o bardzo różnych właściwościach – od delikatnego Imperial, przez klasyczną Savannę i surowy RAW, po metaliczny Mondial, odporną Tulsę, drukowe wersje Żagla i Tafty oraz bardziej nietypowe powierzchnie Kalidos, Spiż czy Welur.
Przed rozpoczęciem większej produkcji zawsze należy wykonać próbę na konkretnym materiale, kolorze i urządzeniu. Dopiero takie połączenie wiedzy o płótnie, właściwie przygotowanego projektu i odpowiedniej technologii druku pozwala uzyskać trwałą, estetyczną i naprawdę wyjątkową oprawę.
Nie można przyjąć, że każde płótno będzie zachowywało się tak samo. Materiały różnią się strukturą, włóknami, impregnacją i rodzajem powłoki. W każdym przypadku należy wykonać próbę przyczepności i jakości nadruku.
Najczęściej jest potrzebny, jeżeli kolory grafiki mają być wyraźne i możliwie wierne projektowi. Bez białej warstwy kolor płótna będzie wpływał na wszystkie nadrukowane barwy.
Odporność zależy od rodzaju atramentu, powierzchni materiału, sposobu utwardzenia oraz późniejszego użytkowania produktu. Nadruk należy sprawdzić między innymi pod kątem ścierania, zarysowania i zginania w miejscach przegubów.
Najłatwiejszym punktem wyjścia są zazwyczaj materiały o drobnej, stabilnej i stosunkowo gładkiej powierzchni albo serie przygotowane do wykonywania nadruków. Ostateczny wybór powinien jednak zależeć od oczekiwanego efektu – czasami właśnie mocno widoczny splot jest najważniejszą częścią projektu.